Nghe Mùi Cá Biển, Lòng Lại Muốn Về Miền Trung
Nghe Mùi Cá Biển, Lòng Lại Muốn Về Miền Trung
Không biết từ khi nào, chỉ cần thoảng qua một mùi mắm đâu đó – mùi mặn mặn, ngai ngái mà quen đến lạ – là lòng tui lại chùng xuống. Như có ai đó khẽ gọi: “Về đi con.” Không phải gọi về phố xá đông đúc hay nhà cao cửa rộng gì đâu, mà là về cái xóm nhỏ ven biển, nơi có má ngồi chờ bên mâm cơm trưa, có ba xắn quần đi ruộng về còn lấm lem bùn đất, có mấy anh em ngồi chầu rìa, chờ má chan thêm miếng mắm kho cho “đậm đà chút coi”.
1. Bữa cơm quê – nơi ký ức bắt đầu
Hồi đó, bữa cơm quê nghèo lắm. Không có cao lương mỹ vị, cũng chẳng cần bày biện cầu kỳ. Cái mâm gỗ tròn cũ, đặt ngay giữa nhà, dưới ánh đèn dầu leo lét mỗi tối. Vài cái chén sứ sứt miệng, đôi đũa tre mòn theo năm tháng. Nhưng lạ là, trong ký ức tui, chưa có bữa cơm nào ngon hơn thế.
Má tui hay nói:
“Nhà mình không giàu, nhưng bữa nào cũng phải có chén mắm cho tụi bây ăn cơm cho trôi.”
Vậy là mắm trở thành linh hồn của mâm cơm. Mắm ruốc đỏ au, mắm nêm sền sệt, nước mắm trong veo sóng sánh, hay nồi mắm kho sôi lục bục… Toàn là những món nghe tên thôi đã thấy mùi quê.
2. Mắm ruốc – ký ức mặn mòi của tuổi thơ
Tui nhớ nhất là mắm ruốc. Hũ mắm ruốc lúc nào cũng nằm trên kệ bếp, cạnh cái hũ muối và chai nước mắm. Mỗi lần ăn, má chỉ cần múc ra chén nhỏ, thêm tí dầu ăn, tí tỏi phi, ớt băm rồi trộn đều.
Có bữa, tui đang ăn thì buột miệng hỏi:
“Sao mắm ruốc mà thơm dữ vậy má?”
Má cười, giọng hiền khô:
“Má làm hồi Tết đó, để càng lâu càng ngon, mắm phải chờ mới có hồn.”
Mắm ruốc ăn với cơm nguội, với cà pháo, với rau luộc… món nào cũng hợp. Có hôm nghèo quá, trong nhà chẳng còn gì ngoài nồi cơm trắng và chén mắm ruốc, vậy mà mấy anh em vẫn ăn sạch nồi.
Giờ nghĩ lại mới thấy, cái “ngon” của mắm ruốc không chỉ nằm ở vị mặn ngọt cay cay, mà nằm ở tiếng cười rôm rả quanh mâm cơm, ở giọng má la yêu:
“Ăn từ từ thôi, coi chừng nghẹn!”
3. Mắm nêm – mùi quê không lẫn vào đâu được
Nếu mắm ruốc là ký ức dịu dàng, thì mắm nêm lại là thứ mùi… rất quê. Mùi mạnh, mùi gắt, mùi mà người không quen thì nhăn mặt, còn người quen rồi thì ghiền tới già.
Mắm nêm má hay làm ăn với bún, thịt luộc, rau sống. Mỗi lần dọn ra là cả nhà rộn ràng hẳn. Ba tui hít hà một cái rồi nói:
“Ờ, đúng mùi quê mình rồi đó.”
Mắm nêm phải có thơm băm, ớt giã, tỏi, chút đường cho dịu, thêm miếng chanh hay giọt khế cho tròn vị. Trộn lên, mùi bốc lên thơm nức, vừa mặn vừa ngọt, vừa cay mà lại rất “tình”.
Có lần thằng cháu trên thành phố về chơi, nó nhìn chén mắm nêm rồi hỏi:
“Cái này ăn được hả cậu?”
Má tui cười hiền:
“Ăn thử đi con, không quen thì thôi, quen rồi là nhớ hoài đó.”
Vậy mà đúng thiệt. Ăn có một lần, nó ghiền luôn. Trước lúc về còn dặn:
“Bữa nào gửi cho con hũ mắm nêm nghen ngoại.”
4. Nước mắm – giọt mặn của biển, giọt thương của người
Nói tới mắm mà không nhắc nước mắm thì coi như thiếu. Ở quê tui, nước mắm không chỉ để chấm, mà để nêm, để kho, để chan, để… giữ hồn bữa ăn.
Má tui kỹ lắm. Nước mắm phải là mắm cá cơm, trong, thơm, mặn mà chứ không gắt. Má hay rót ra chén nhỏ, đưa lên mũi ngửi rồi gật gù:
“Ừ, mắm này được.”
Có bữa tui hỏi:
“Sao má không mua mắm rẻ cho tiết kiệm?”
Má xua tay:
“Ăn ít mà ăn cho đàng hoàng con ơi, mắm dở là hư cả nồi cơm.”
Giờ lớn lên, đi xa, mới hiểu câu nói đó. Nước mắm không chỉ là gia vị, mà là cái nền của bữa cơm quê. Thiếu nó, món ăn như mất đi cái hồn mặn mòi của biển.
5. Mắm kho – nồi mắm giữ ấm cả mái nhà
Những ngày mưa dầm miền Trung, trời lạnh, gió thổi hun hút, không gì bằng một nồi mắm kho đặt giữa mâm. Mắm kho cá, mắm kho thịt, có khi chỉ là mắm kho rau… nhưng lúc nào cũng ấm.
Má tui nấu mắm kho khéo lắm. Nồi mắm sôi lăn tăn, mùi lan khắp nhà. Bên trong là cá bống, cá nục hay cá lóc, thêm tí sả, ớt, cà tím, đậu bắp. Mắm mặn mà nhưng không gắt, ăn tới đâu ấm lòng tới đó.
Ba tui hay nói:
“Trời lạnh mà có nồi mắm kho là hết buồn liền.”
Mấy anh em ngồi quanh mâm, vừa ăn vừa nghe mưa rơi ngoài hiên, thấy cuộc đời sao mà bình yên đến lạ.
6. Mắm xào sả ớt – món “cứu đói” mà nhớ hoài
Có những ngày trong nhà hết đồ, chỉ còn hũ mắm trong góc bếp. Má lấy mắm ra xào với sả ớt, thêm tí dầu, chút đường. Mùi sả phi thơm lên, mắm sôi xèo xèo trong chảo.
Món đó ăn với cơm nóng thì thôi rồi. Cay cay, mặn mặn, thơm nức. Ba tui vừa ăn vừa xuýt xoa:
“Đúng là nghèo mà khéo ăn thì vẫn ngon.”
Giờ nghĩ lại, đó đâu chỉ là món “cứu đói”, mà là ký ức của một thời khó khăn nhưng đầm ấm. Cái ngon không đến từ nguyên liệu sang trọng, mà từ bàn tay của má, từ sự chắt chiu của một người phụ nữ quê.
7. Khi đi xa mới biết nhớ
Lớn lên, tui rời quê đi làm ăn xa. Thành phố đầy đủ thứ ngon, quán xá sang trọng, món ăn lạ lẫm. Nhưng không hiểu sao, càng ăn nhiều, tui lại càng nhớ mùi mắm quê nhà.
Có hôm đi ngang tiệm bán mắm, nghe mùi cá biển thoảng ra, tự nhiên sống mũi cay cay. Nhớ má, nhớ ba, nhớ mâm cơm cũ. Nhớ cả những câu nói tưởng chừng bình thường:
“Ăn đi con, còn nhiều.”
“Chấm ít thôi, mặn đó.”
Giờ về quê không còn thường xuyên nữa. Ba cũng đã già, má tóc bạc đi nhiều. Nhưng mỗi lần về, má vẫn dọn mâm cơm như xưa, vẫn chén mắm quen thuộc, vẫn giọng nói thân thương.
8. Mắm không chỉ là món ăn, mà là quê hương
Có người hỏi tui:
“Sao mày cứ nhắc mắm hoài vậy?”
Tui chỉ cười. Vì mắm đâu chỉ là mắm. Mắm là ký ức, là gia đình, là quê hương.
Mỗi hũ mắm là một mùa cá, một lần phơi nắng, một lần chờ đợi. Là công sức của người làm, là sự kiên nhẫn của người ăn. Mắm dạy người ta biết chờ, biết trân trọng cái giản dị.
9. Một lời nhắn gửi nhẹ nhàng
Nếu bạn cũng giống tui, từng lớn lên từ mâm cơm quê, từng ăn mắm qua ngày, từng thấy ngon từ những thứ rất đỗi bình thường… thì chắc bạn sẽ hiểu cảm giác này. Cảm giác chỉ cần một mùi quen là cả tuổi thơ ùa về.
Và nếu một ngày nào đó, giữa phố xá đông đúc, bạn chợt thèm một chén mắm quê, thèm cái mùi mặn mòi của biển, thèm cảm giác ấm áp như đang ngồi bên mâm cơm có má… thì nhớ là vẫn còn đó những hũ mắm giữ trọn hương vị cũ.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: https://shopee.vn/huongtrungfood
Website: https://huongtrung.vn/Zalo đặt nhanh: https://zalo.me/0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Mắm vẫn vậy, mặn mà như xưa. Chỉ mong, giữa bao đổi thay, ta còn giữ được cho mình một chén mắm quê để nhớ, để thương, và để biết rằng… mình vẫn còn một nơi để quay về.
Nhận xét
Đăng nhận xét