Canh Chua Cá Biển – Vị Mặn Mà Tình Thắm Như Miền Trung
Trưa nay, trời Sài Gòn bất ngờ đổ mưa. Mưa ào ào rồi tạnh cái rụp, để lại cái oi oi bám rít như dính trên da. Đang lục đục tìm gì ăn trong bếp, tự dưng mùi mắm ruốc từ đâu phảng phất bay qua, làm sống mũi mình cay cay. Ừ, thì có thể là hàng xóm đang xào mắm ruốc sả ớt gì đó. Mùi thơm quen như tiếng gọi từ một vùng ký ức xa xôi: căn bếp cũ của má ở quê, cái nồi canh chua cá biển nóng hổi, dĩa mắm kho quẹt, và tiếng muỗng đũa lách cách trong bữa cơm xưa.
1. Bữa cơm chiều ở quê – nơi tình cảm không cần phải nói bằng lời
Nhớ mỗi lần về quê, chiều xuống làng chài, gió từ biển thổi vào lồng lộng, sóng đánh rì rào phía bờ đá. Má tôi hay ngồi dưới bếp, đeo cái khăn rằn, vừa nhóm bếp vừa nói vọng lên:
– "Bữa nay có cá biển tươi, má nấu nồi canh chua nghe. Đem ít mắm nêm ra cho má pha chén nước chấm."
Tôi chạy lon ton vô nhà, nghe thơm mùi mắm nêm đã thấy bụng cồn cào. Mắm nêm quê tôi pha với chanh tỏi ớt, dằm trái thơm xắt nhuyễn, sền sệt mà thơm đến nao lòng. Chấm cá luộc, rau luộc hay chan cơm trắng thôi cũng đủ bắt cơm lắm rồi.
Bữa cơm quê má nấu đơn sơ lắm – có khi chỉ là dĩa cá nục hấp, nồi canh rau sam, thêm chén mắm ruốc chưng trứng hoặc mắm xào sả ớt. Mà lạ kỳ, ăn ở Sài Gòn món gì cũng có, nhưng không thứ gì khiến tôi no lòng như cơm má nấu kèm miếng mắm mặn mà.
2. Mắm – thứ "gia tài" quê nhà không ai thèm cướp nhưng ai cũng thèm nhớ
Tôi nhớ rõ cái hũ mắm ruốc má để trong góc bếp, đậy bằng cái nắp nhôm hơi méo. Mỗi lần muốn ăn, má chỉ việc múc một muỗng ra, phi mỡ hành tỏi, cho ruốc vào xào lên, rồi dằn chút đường, chút tiêu.
– “Mắm ruốc này má làm hồi Tết đó, còn thơm lắm nghen,” má vừa xào vừa nói, tay đảo nhanh để mắm không khét.
Cả xóm nghe mùi là biết nhà tui đang xào mắm ruốc, kiểu gì cũng có vài đứa nhỏ chạy qua rình rình. Tụi nó đâu biết gì nhiều, chỉ là "bữa nào cô Út xào mắm nữa nhớ kêu con ăn ké với." Mùi mắm là vậy – nồng mà quyến rũ, mặn mà mà thắm thiết như tình quê mình – nghe qua tưởng chối, mà dứt ra không đành.
3. Canh chua cá biển – món tưởng dễ mà mặn mòi đến tận tim
Hồi đó, cá biển má hay nấu là cá bớp, cá ngân, cá dưa… Má không bao giờ nấu kiểu cầu kỳ. Một nồi nước sôi, cho me tươi vào dầm lấy nước chua, bỏ cá vô, rồi thêm cà chua, thơm, bạc hà, giá đỗ, rau om, rau quế. Nhưng quan trọng là pha chén nước mắm ngon để chấm cá.
– “Nước mắm ngon là phải thơm nồng, màu trong hổ phách, chan cơm không cần món gì thêm cũng thấy ấm bụng,” má nói vậy.
Chén nước mắm đó, nhiều khi pha chút tỏi ớt xắt, có hôm má chỉ cần rót nguyên chất. Cá chấm vô mắm, vị ngọt tự nhiên quyện với vị mặn nồng, thêm miếng cơm trắng dẻo mềm là thấy đời không cần gì cao sang.
4. Mắm trong ký ức – chạm đến cả những ngày đói khổ nhất
Có những năm mùa cá ít, cả nhà phải xoay xở. Má đem mắm kho ra chưng lại với tóp mỡ, tiêu đen, sả đập dập, ăn với rau luộc vườn sau.
– "Mắm kho này để được cả tháng, ăn bữa nào mặn mặn là bữa đó no lâu," má cười, còn tụi tôi thì múc thêm cơm ba bốn lần.
Những món mắm đó không chỉ là thức ăn. Đó là kỷ niệm, là mùi của thời thơ bé, là tiếng gọi yêu thương từ người đàn bà cả đời lam lũ vì chồng con. Có hôm bị điểm thấp, về ăn cơm thấy má đặt tô mắm ruốc xào trứng ngay giữa mâm, lòng nhẹ hẳn. Má không nói gì, chỉ bảo:
– "Thôi, ăn no rồi ngủ, mai học lại. Mắm này má mới xào, ngon dữ à nghen."
5. Lớn lên, xa quê – mùi mắm thành nỗi nhớ da diết
Tôi đi học rồi đi làm ở Sài Gòn, căn bếp trọ chỉ rộng hơn chiếc chiếu. Có lần đem mắm ruốc xào sẵn của má ra hâm, cả dãy trọ xúm lại:
– “Trời ơi ai xào mắm vậy trời, thèm chảy nước miếng!”
Mắm làm người ta cười, làm người ta khóc, gợi lại bao nhiêu chuyện cũ kỹ. Mỗi lần ghé siêu thị, thấy chai nước mắm nào màu đẹp, tôi cũng cầm lên ngửi thử, nhưng mùi đó không giống như mùi mắm má làm – cái mùi của tình thương, của quê nhà, của những tháng ngày cơ hàn mà đầy ắp yêu thương.
6. Có một lần má bệnh, tôi về… chỉ để xin má chén mắm
Hồi năm ngoái má nằm viện. Tôi về, thấy bếp nguội lạnh. Vô tình mở hũ mắm ruốc, vẫn còn thơm. Tôi ngồi dưới sàn, nước mắt rớt vô cơm khi chan chén mắm đó:
– “Má ơi, má hết xào mắm rồi, ai xào cho tụi con ăn đây?”
Mấy ngày sau má khỏe hơn, ngồi lại bếp. Tay còn run run mà vẫn dặn:
– “Cái hũ mắm đó, má làm riêng cho con đem lên thành phố. Ăn nhớ má, nghe hôn…”
Tôi ôm hũ mắm mà thấy như ôm cả tuổi thơ, cả quê nhà trong lòng.
7. Mắm – thứ khiến người ta xa quê cũng muốn quay về
Hôm nay trời lại mưa, tôi lục trong bếp lấy hũ mắm nêm Hương Trung – cái hũ mua trên mạng có vị gần giống mắm má làm. Múc ra chén, vắt chanh, bỏ tỏi ớt, dằm miếng thơm vô. Chan cơm, ăn mà nước mắt rưng rưng.
Có thể người ta bảo mắm nêm, mắm ruốc, mắm kho là món nghèo – nhưng với tôi, nó là báu vật. Là sợi dây nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa người sống và người thương đã khuất, giữa bữa cơm hôm nay và bữa cơm ngày cũ.
8. Gửi người đang xa quê – ăn một miếng mắm, nhớ một thời thơ bé
Nếu bạn đang ở nơi phố thị, bon chen từng ngày, thử một lần nấu nồi canh chua cá biển, làm chén mắm nêm, hay chỉ đơn giản là xào ít mắm ruốc sả ớt thôi. Mùi đó sẽ gọi về má, về ba, về mái nhà tranh cũ kỹ và tiếng nói của người thương yêu nhất.
Vị mắm – không chỉ là gia vị. Đó là ký ức, là tình thân, là máu thịt quê hương.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood
Hay vô coi ở huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung
để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Nhận xét
Đăng nhận xét