Mùi Quê Trong Chén Nước Mắm – Chuyện Nhỏ Mà Thương
Chiều nay ngồi ăn một mình giữa căn bếp nhỏ ở thành phố, chợt nghe mùi mắm ruốc kho sả ớt từ nhà hàng xóm phảng phất đâu đó bay sang. Tự nhiên lòng mình khựng lại. Cái mùi quen thuộc ấy, sao giống quá mùi mắm má hay kho mỗi chiều mưa năm xưa ở quê. Một mùi vừa nồng vừa thơm, vừa mặn mòi mà lại ngọt ngào làm sao… như thể có ai đó vừa khui nắp ký ức đã đóng bụi mấy chục năm trời.
1. Cơm chiều và tiếng gọi từ gian bếp cũ
Ngày xưa ở quê, mỗi chiều trời xám xám, gió bấc tạt về lạnh buốt da, là y như rằng má lại kêu:
– "Lẹ lẹ vô nhen, má kho mắm rồi đó, nguội cơm là ăn không ngon đâu!"
Tiếng má dõng dạc vang từ gian bếp lá, vọng qua mấy nhịp cầu tre, là bọn nhỏ như tôi cắm đầu cắm cổ chạy về. Giữa cái nghèo của một xóm miền Trung, bữa cơm chẳng có gì nhiều, chỉ dĩa rau luộc, nồi mắm ruốc kho tóp mỡ, thêm chén nước mắm cốt dằm trái ớt hiểm đỏ au. Vậy mà ăn tới đâu, thấm tới đó.
Thằng Út em tôi, hồi nhỏ ham ăn dữ lắm, cứ gặp mắm ruốc là ngồi hít hà, mồ hôi túa trán mà cứ gắp lia lịa:
– "Má ơi mắm gì mà ngon dữ, cay quá mà con ghiền luôn hà!"
Má cười, hong khô mớ cá bống nhỏ để dành mai làm mắm kho, rồi bảo:
– "Cái mắm đó má làm từ hồi Tết nè, còn thơm hông, má đem kho thử lại đó."
Tôi còn nhớ rõ cái mùi sả ớt thấm trong từng thớ mắm ruốc. Kho lên sền sệt, quẹt miếng vô miếng cơm trắng thôi cũng đủ làm ấm cả cái bụng đói meo.
2. Chuyện con nít và mắm nêm má giấu kỹ
Có đợt bà ngoại đem lên hũ mắm nêm tự tay làm, má mừng rỡ nói:
– "Mắm này mà chấm rau luộc hay trộn bún thì khỏi chê!"
Má giấu kỹ trong cái hộc bếp gỗ, nói để dành mấy hôm có rau lang non luộc, mới đem ra ăn. Mà tụi con nít chúng tôi rình mò hoài, vì cái mùi thơm đặc trưng ấy mê hoặc dữ dằn.
Tới bữa, má trộn bún với mắm nêm, thêm đu đủ bào, rau răm, tí ớt xắt mỏng… Thằng Út vừa ăn vừa hỏi:
– "Má, mắm này là mắm gì vậy? Sao thơm mà mặn mặn ngọt ngọt kỳ vậy?"
Má bưng tô cho ba, rồi khẽ nói:
– "Mắm nêm chớ chi, hồi xưa ngoại con làm mắm từ cá cơm đem lên, má để dành tới giờ đó."
Nghe câu đó, tôi mới hiểu, thì ra đâu chỉ có tình thương trong lời ru má hát, mà còn có cả trong hũ mắm nhỏ để dành cho mâm cơm.
3. Mắm kho – mùi thương nhớ mỗi mùa nước nổi
Về miền Trung hay miền Tây, hễ vô mùa nước nổi là nhà nào cũng thủ sẵn vài hũ mắm. Có bữa trời mưa dầm, má đem ra mắm cá lóc, kho với cà tím bùi bùi. Mùi mắm sôi ùng ục trên bếp tro, hơi nước bốc lên quyện cùng mùi cà cháy cạnh, thơm muốn "rụng tim".
Ba tôi – người ít nói mà ăn uống kỹ tính – cũng xắn tay áo múc thêm chén cơm, vừa ăn vừa khen:
– "Má bây nay tay nghề dữ à nghen, mắm kho mà ba ăn tới chén thứ ba rồi đó."
Tôi nhớ khoảnh khắc đó lắm. Trong bữa cơm, má thì cười cười, thằng Út thì lén vét nước kho dưới đáy nồi. Còn tôi, cứ tẩn mẩn ngồi nhìn mọi người mà thầm nghĩ: "Sao chỉ với chén cơm trắng và nồi mắm kho thôi mà vui tới vậy ta?"
4. Hơi ấm gia đình trong từng giọt nước mắm
Bữa nào nhà có khách, má không bao giờ quên đem chén nước mắm cốt nguyên chất ra mâm. Nước mắm nhà má làm, đựng trong chai thủy tinh cũ, màu nâu hổ phách đẹp như rượu vang.
Má dằm trái ớt hiểm, vắt thêm tí chanh, chan lên dĩa cá chiên hay dưa leo cắt lát, làm ai ăn cũng tấm tắc:
– "Trời ơi, nước mắm chi mà đậm đà dữ!"
Má chỉ cười, lấy muỗng chan cho thêm:
– "Mắm má tự làm, từ cá cơm đó. Mấy năm trời phơi nắng, đâu phải chuyện chơi đâu."
Tôi vẫn nhớ, cái vị mắm mặn mà thấm đầu lưỡi ấy là thứ khiến tôi dù đi đâu, ăn gì lạ lẫm nơi xứ người, vẫn cứ thấy thiếu thiếu nếu không có chút gì gọi là “mùi quê”.
5. Một bữa cơm, một đời nhớ
Hồi tôi lên thành phố học, mỗi lần má gửi đồ là trong đó thể nào cũng có một hũ mắm ruốc xào sẵn, hoặc hũ mắm nêm đóng kỹ bằng hai lớp nilon. Má còn gói mảnh giấy nhỏ, ghi vội mấy dòng chữ quen:
– "Con ăn nhớ nấu cơm đàng hoàng, mắm ruốc má xào sẵn rồi, ăn dần. Còn hũ mắm nêm thì để lạnh nghen."
Tôi ngồi trong phòng trọ chật hẹp, bật nồi cơm, lấy mắm ra quẹt miếng cơm nguội, nước mắt rưng rưng. Lúc đó mới thấy, hóa ra nhớ quê không cần nhiều, chỉ một muỗng mắm cũng đủ cho lòng bồi hồi. Bởi vì bên trong muỗng mắm ấy là mồ hôi, là thời gian, là cả một đời người phụ nữ quê cần mẫn nuôi con.
6. Món quà quê và nỗi nhớ luôn đầy
Giờ đây, tôi đã có gia đình riêng, cũng ở thành phố. Căn bếp giờ đầy đủ hơn xưa, có cả máy hút mùi, lò vi sóng, tủ lạnh mấy ngăn… nhưng không hiểu sao, cái hũ mắm ruốc má gửi về vẫn luôn là thứ nằm ngay góc tủ – không phải vì cũ, mà vì quý.
Có bữa con tôi hỏi:
– "Má ơi, sao mắm gì mà thơm mà cay, ăn với cơm ngon vậy?"
Tôi nhìn nó, chợt bật cười:
– "Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn."
Lúc đó tôi nghe giọng mình giống hệt má hồi xưa. Và tôi biết, mùi quê đã ở lại – không chỉ trong chén mắm, mà trong cả cách ta kể lại nó cho người thân yêu.
7. Lời nhắn cho những người xa bếp cũ
Nếu ai đó hỏi, quê hương là gì?
Tôi sẽ nói, là mùi mắm ruốc kho trên bếp đất ngày xưa. Là tiếng má gọi vọng giữa chiều mưa. Là hũ mắm nêm để dành ăn với rau luộc. Là chén nước mắm dằm ớt khiến khách nào ăn cũng nhớ hoài.
Có thể bây giờ bạn đang ở một nơi rất xa, cơm ăn bằng hộp nhựa, nồi nấu bằng điện, nhưng nếu một ngày thấy nhớ da diết cái vị mắm năm xưa, đừng ngại tìm lại. Vì có những hương vị, một khi đã ăn rồi, sẽ theo mình suốt đời.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood
Hay vô coi ở: huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
“Mắm có thể mặn, nhưng tình má thì ngọt lắm. Mà mỗi khi ăn mắm, là lại nhớ má, nhớ quê, nhớ cái bếp tro, nhớ mùi mắm sôi ùng ục giữa những chiều xưa không thể nào trở lại...”
Nhận xét
Đăng nhận xét