Tôi lớn lên cùng chén mắm ruốc của mẹ
Có những ngày cuối năm, tôi ngồi giữa thành phố chật chội, bỗng nghe mùi gì đó rất quen. Một chút mằn mặn, một chút nồng nồng, lẫn vào đâu đó hương sả, hương ớt cay, như len lỏi qua bao lớp khói bụi mà tìm đến mình. Tôi chợt bật cười. Ừ thì mùi đó là mùi quê – mùi của mắm ruốc mẹ kho, thơm lừng một góc bếp năm nào.
1. Tuổi thơ trong căn bếp nhỏ
Hồi đó, nhà tôi nghèo lắm. Căn bếp nhỏ xíu, vách lá, mái tôn cũ xỉn màu, mà sao chứa đựng biết bao yêu thương. Tôi vẫn nhớ rõ mỗi buổi chiều, má lom khom bên cái bếp củi, khói bay cay mắt. Lũ con thì chạy lon ton quanh nhà, đứa cầm cái muỗng, đứa ôm cái chén, chờ được ăn cơm.
Trong ký ức tôi, bữa cơm quê hồi đó chẳng có cao lương mỹ vị. Chỉ có chén cơm trắng nóng hổi, thêm chút mắm ruốc mẹ kho, vài con cá khô nướng vùi tro, dĩa rau luộc xanh non hái ngoài vườn. Vậy mà ngon đến nao lòng.
.webp)
Có lần tôi hỏi:
“Má ơi, sao má kho mắm hoài, không chán hả má?”
Má cười, lau mồ hôi trên trán:
“Chán gì con. Mắm ruốc kho mà ăn với cơm nóng là số dách rồi. Má ăn từ nhỏ tới giờ mà còn thèm đây.”
Mắm ruốc ngày đó là món ăn cứu đói cho bao nhà quê. Muối mặn giữ được lâu, kho lên với chút thịt ba rọi, thêm xíu đường, ớt hiểm cay nồng – trời ơi, thơm đến mức hàng xóm đi ngang cũng phải hít hà:
“Bà Tư kho mắm nữa hả? Thơm quá chừng.”
Má chỉ cười, tiếp tục đảo chảo mắm cho đến khi sền sệt, màu nâu óng, dậy lên mùi đặc trưng mà tôi nhớ cả đời.
2. Chén mắm trong ký ức
Tôi còn nhớ những ngày mưa tầm tã, cả nhà quây quần bên mâm cơm, mái tôn rào rào tiếng nước. Cơm nóng nghi ngút khói, chén mắm ruốc đặt giữa bàn như ngôi sao sáng nhất. Anh Hai bốc miếng thịt mắm kho, chấm vào chén cơm, vừa ăn vừa xuýt xoa:
“Ôi, cay đã gì đâu!”
Tôi còn nhỏ, chưa ăn cay được, chỉ xin má miếng mắm không ớt, quệt một chút vào cơm, trộn đều rồi ăn ngon lành.
Má hay nói:
“Ăn mắm phải ăn với rau cho mát người. Ngoài vườn còn rau tập tàng, con ra hái vô má luộc.”
Rau tập tàng là thứ rau không tên, mọc chen trong bờ mương, bờ rào. Vậy mà luộc lên, chấm mắm kho, ngon đến lạ. Người ta bảo: “Ăn mắm mới hiểu vị đời” – chắc là vậy.
3. Mắm – câu chuyện của tình thân
Mắm không chỉ là món ăn. Nó là một phần ký ức, là câu chuyện của tình thân, là hương vị không gì thay thế được.
Hồi tôi lên Sài Gòn học, má hay gửi cho tôi một hũ mắm ruốc nhỏ. Kèm theo là tờ giấy má viết nguệch ngoạc:
“Có mắm rồi khỏi ăn mì hoài, nghe con. Nhớ kho kỹ cho thơm.”
Tôi còn nhớ rõ lần đầu mở hũ mắm giữa căn phòng trọ chật chội. Mùi mắm dậy lên, khiến con tim tôi thắt lại. Tôi bật khóc. Khóc vì nhớ nhà, nhớ má, nhớ những bữa cơm quê giản dị mà ấm áp.
Lũ bạn cùng phòng ngửi thấy, nhăn mặt:
“Trời ơi, cái gì thúi vậy?”
Tôi cười, lau nước mắt:
“Thúi gì mà thúi, đặc sản đó nghen. Má tao làm đó, ăn một lần ghiền luôn.”
Thế rồi tôi lấy chút mắm, kho lên với thịt ba rọi, xắt thêm trái ớt đỏ. Chỉ vài phút sau, mùi thơm lan khắp phòng. Lũ bạn từ chỗ chê giờ giành nhau ăn. Đứa nào cũng xuýt xoa:
“Công nhận ngon thiệt. Thịt ba rọi mà kho với mắm ruốc kiểu này, ăn hết nồi cơm luôn.”
Từ đó, mỗi lần về quê, tôi đều xin má làm thêm hũ mắm. Không phải để ăn cho no, mà để giữ chút hương quê giữa phố thị.
4. Những món mắm đi qua đời tôi
Mắm ruốc chỉ là khởi đầu. Lớn lên, tôi mới thấy quê mình còn bao nhiêu loại mắm khác. Mắm nêm chua chua ngọt ngọt ăn với thịt luộc cuốn bánh tráng; nước mắm nhĩ vàng óng rưới vào tô cơm trắng; mắm xào sả ớt thơm lừng; mắm kho nấu với cá lóc, bông súng, rau nhút – món ăn mà ai từng xa quê đều thèm quay quắt.
Má hay nói:
“Mắm là hồn của người miền Trung mình đó con. Cực khổ mới làm được một giọt mắm ngon. Ai ăn mắm là ăn cái tình, cái công của người làm ra nó.”
Tôi nghe mà thấm. Bởi vậy, dù bây giờ cuộc sống có đầy ắp đồ ăn ngon, nhà hàng sang trọng, tôi vẫn thấy không gì thay được hương mắm quê nhà.
5. Bữa cơm đoàn tụ
Có lần, Tết về, tôi thấy má bày trên bàn một mâm toàn món mắm: mắm ruốc kho thịt, mắm nêm chấm thịt heo luộc, dĩa dưa món mặn mòi, chén nước mắm pha chua ngọt đặt cạnh đĩa cá chiên. Anh em tụ họp đông đủ, tiếng cười rộn ràng. Giữa bữa ăn, má quay qua tôi, nói nhỏ:
“Con còn nhớ hồi nhỏ, con ăn mắm ruốc trộn cơm, má phải giấu ớt vì sợ con cay không?”
Tôi cười, mắt cay xè. Ừ, nhớ chứ sao quên được. Cả tuổi thơ tôi gói gọn trong chén cơm chan mắm, trong tiếng cười giòn của má, trong làn khói bếp bảng lảng.
.png)
6. Xa quê, thèm mắm
Giờ tôi sống ở thành phố, chạy theo bao nhiêu thứ bận rộn. Nhưng cứ mỗi lần mưa rơi, tôi lại nhớ đến mâm cơm xưa, nhớ cái vị mặn mòi mà chan chứa yêu thương. Thỉnh thoảng, tôi tìm mua hũ mắm ruốc cho đỡ nhớ. Nhưng kỳ lạ lắm, mắm có ngon đến đâu, cũng không đậm tình bằng hũ mắm má làm. Có lẽ vì trong đó có cả hương vị của tuổi thơ, của những tháng ngày cơ cực mà đầy yêu thương.
7. Lời nhắn gửi cuối cùng
Viết đến đây, tôi chỉ muốn nhắn với ai đó đang ở xa quê: nếu một ngày bỗng thấy nhớ, bỗng thèm một chén cơm chan mắm ruốc, hãy cứ tìm về với ký ức. Hoặc nếu được, tìm một hũ mắm ngon, kho lên, để cả căn nhà thơm lừng như ngày nào. Để trong vị mặn mà ấy, ta thấy lòng mình dịu lại, thấy tình thân vẫn còn đây, như chưa từng xa cách.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen. Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm. Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Nhận xét
Đăng nhận xét