Bánh căn Phan Thiết – bữa sáng ấm khói, gắn ký ức tuổi thơ
1. Mở bài – Hơi sương sáng và mùi khói quê
Sáng Phan Thiết thường đến rất sớm. Chừng mới hơn năm giờ, con đường đất trước nhà đã rộn ràng tiếng xe, tiếng chào nhau của mấy cô bán hàng. Mùi khói bếp lẫn trong làn gió biển mang theo vị mằn mặn, nghe một cái là biết mình đang ở quê. Cái mùi đó, ai xa quê lâu ngày nghe lại chắc dễ rưng rưng lắm – mùi của bếp than hồng, của mắm nướng, của buổi sáng bình dị mà ấm áp vô cùng.
Tui còn nhớ hồi nhỏ, mỗi sáng thức dậy là nghe tiếng “lách tách” của than cháy ngoài hiên. Má hay nhóm bếp từ sớm, khói lam tỏa nhẹ khắp sân. Trong căn bếp nhỏ đó, có một góc ký ức mà tới chừ nghĩ lại vẫn thấy thương – chỗ má ngồi đổ bánh căn. Mấy cái khuôn đất nhỏ tròn vo xếp đều trên bếp than, nhìn thôi đã thấy ấm lòng.
Ngày đó, chưa có chuyện “ăn sáng ngoài hàng” như giờ. Bánh căn với tụi nhỏ quê tui là món quà sáng giản dị nhất, mà cũng ngon nhất trần đời. Cứ sáng ra, thấy khói nghi ngút bên lò đất, nghe tiếng xèo xèo của bột gạo gặp lửa, là biết sắp có bữa sáng ấm bụng rồi.
2. Thân bài – Ký ức trong khói bếp và vị bánh quê
2.1. Bột gạo, than hồng và bàn tay má
Bánh căn không phải món cầu kỳ, nguyên liệu cũng chỉ có bột gạo, trứng, hành, nước mắm – đơn sơ vậy thôi, nhưng để ngon thì phải có cái “hồn” của người làm. Hồi đó, má tui ngâm gạo từ đêm hôm trước. Gạo vo sạch, ngâm cho mềm rồi xay bằng cối đá, lọc qua vải cho mịn. Bột để qua đêm cho lên men nhẹ, sáng mai đổ ra nghe thơm dìu dịu, mát tay vô cùng.
Khi than vừa đỏ, má đặt khuôn đất lên bếp. Mấy cái khuôn đó cũ kỹ, nứt nhẹ quanh miệng, nhưng má nói “nứt vậy mới đổ bánh ngon, bánh thở được”. Mỗi lần má đổ bột, tui hay ngồi chồm hổm bên cạnh nhìn mê mẩn. Tiếng bột đổ vào khuôn nghe “lục bục”, một lát sau bốc khói trắng, thơm phức cả hiên nhà.
Má bảo: “Bánh căn ngon nhờ cái lửa chớ không phải cái bột đâu con. Lửa mà đều tay, bánh nó nở, nó mềm, chấm mắm mới đã.”
Tui ngồi gật gù mà đâu hiểu hết, chỉ thấy bánh chín là mắt sáng rỡ, cầm miếng nóng hổi lên thổi phù phù, chấm nước mắm là ăn ngon quên trời đất.
2.2. Chén nước mắm – linh hồn của món bánh
Ăn bánh căn mà thiếu nước mắm coi như mất nửa ngon. Nước mắm quê tui – đặc biệt là mắm Phan Thiết – nó có cái vị mặn mà, đậm đà mà không gắt. Mỗi nhà pha mỗi kiểu, nhưng má tui có “bí quyết” riêng: mắm nguyên chất, thêm xíu tỏi, ớt băm, chút chanh cho dịu, đôi khi thả thêm vài lát xoài xanh hay khế chua cho dậy vị.
Bánh căn thường ăn kèm với xíu mại, trứng cút, tóp mỡ, hành phi, nhưng thiệt ra với tui, chỉ cần bánh chấm nước mắm thôi cũng đủ ngon. Cái bánh nóng, bên ngoài giòn nhẹ, bên trong mềm thơm, thấm vị mắm đậm đà… Ăn miếng đầu tiên là nghe mồ hôi má thấm qua từng giọt mắm rồi.
Má hay vừa ăn vừa cười: “Ăn chậm thôi, nóng bỏng miệng giờ nghen con.”
Tui lại vừa ăn vừa xuýt xoa, mà vẫn cười, vì cái ngon của quê đâu chỉ ở món ăn – nó ở tình thương của người nấu nữa.
2.3. Sáng chợ quê – những chiếc bánh căn dân dã
Lớn hơn chút, mỗi khi ra chợ cùng má, tui lại tìm mấy quán bánh căn ven đường. Cái quán nào cũng giống nhau: lò đất đỏ rực, mấy cô bán hàng tay đổ tay gỡ, miệng thì cười nói rổn rảng. Khách ngồi chen chúc, bàn ghế thấp lè tè, nhưng ai cũng vui.
Tiếng bột đổ xèo xèo hòa với tiếng nói cười, tiếng xe máy, tiếng sóng từ xa – tạo thành một bản nhạc quen thuộc chỉ Phan Thiết mới có. Người ta không chỉ ăn bánh căn cho no, mà còn để thấy mình được chạm vào buổi sáng quê nhà, thấy lại hình ảnh má mình trong bóng dáng người đổ bánh.
Giờ đây, bánh căn đã đi xa – vô tới Sài Gòn, Đà Lạt, thậm chí mấy thành phố lớn cũng có. Nhưng bánh căn ở đâu cũng khác, chỉ ở quê là giữ được cái “hơi” riêng: hơi biển, hơi gió, và hơi người. Bánh căn Phan Thiết nhỏ xíu, mộc mạc, mà ăn rồi nhớ hoài.
2.4. Ký ức của một buổi sáng mặn mòi
Có lần, sau nhiều năm xa quê, tui về lại Phan Thiết vào một sáng sớm tháng Mười. Chợ vẫn đó, mấy hàng bánh căn vẫn còn, chỉ khác là tóc cô bán đã bạc đi ít nhiều. Ngồi xuống cái ghế nhỏ, chờ đĩa bánh nóng bưng ra, nghe mùi mắm bốc lên, tự nhiên thấy sống mũi cay cay.
Cô nhận ra tui, cười hiền: “Ủa, con Hai phải hông? Lâu quá mới thấy, ăn bánh căn nghen.”
Tui chỉ biết gật đầu. Bánh vẫn ngon y như xưa, nước mắm vẫn đậm vị biển, chỉ có lòng người là mềm ra, chan chứa bao nhiêu nỗi nhớ.
3. Kết bài – Hương vị quê trong giọt mắm mặn mà
Giờ mỗi sáng ở Sài Gòn, đôi khi tui vẫn tự đổ bánh căn. Không có khuôn đất cũ, không có bếp than hồng, nhưng vẫn cố giữ chút hồn quê trong gian bếp nhỏ. Cái vị giòn bên ngoài, mềm bên trong, chấm với nước mắm đậm đà – chỉ cần vậy thôi, là thấy quê nhà trở về.
Nước mắm thì tui giữ thói quen đặt từ quê – nước mắm Hương Trung, loại mắm cốt cá cơm nguyên chất, mặn mà như tình người xứ biển. Mỗi lần mở nắp chai, mùi thơm nồng nàn của biển Phan Thiết lại lan khắp nhà. Nó không chỉ là gia vị, mà là ký ức – ký ức của những buổi sáng khói lam, của tiếng cười má, của chiếc bánh căn vàng ruộm bên bếp than.
Người ta nói, vị ngon nhất là vị gắn với nỗi nhớ. Với tui, bánh căn Phan Thiết chính là như vậy. Mỗi lần chấm miếng bánh vào chén nước mắm, là như chạm vào quê, chạm vào tuổi thơ.
Ai mà thèm hương vị quê thiệt sự, cứ tìm chai nước mắm Hương Trung – cái vị mặn mòi ấy sẽ dẫn bạn về lại những buổi sáng khói lam, nơi quê hương vẫn nằm yên trong từng giọt mắm, từng miếng bánh nóng hổi, chan chứa thương yêu.
Nhận xét
Đăng nhận xét